Micron Document
<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 vector-feature-night-mode-enabled skin-theme-clientpref-os vector-sticky-header-enabled" lang="fr" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Ichnite</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/Ichnite"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/mediawiki.page.gallery.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Ichnite rootpage-Ichnite skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Ichnite</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="fr" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="fr" dir="ltr"><p class="mw-empty-elt">
</p>
<table class="infobox_v2 infobox infobox--frwiki noarchive">
<tbody><tr>
<td colspan="2" class="entete map" style="background-color:#ffddbf;color:#000000;">Ichnite<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r228712713">
/* start https://fr.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .entete.map{background-image:url("./_mw_/Picto_infobox_map.png")}


/* end https://fr.wikipedia.org/ */
</style>
</td></tr>
<tr><td colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;"> <br>Une impression inversée d'une ichnite d'un <i>Jialingpus yuechiensis</i>, en exposition au Musée de Paléontologie de Chine.
</td></tr>
<tr>






















</tr>
</tbody></table>

<p>Une <dfn>ichnite</dfn> (du <a href="Grec_ancien" title="Grec ancien">grec ancien</a> <i>ιχνιον</i> (<i>ichnion</i>)&nbsp;: «&nbsp;trace&nbsp;», «&nbsp;trace de pied&nbsp;») est une empreinte de pied fossilisée.
C'est un des types de traces fossiles étudiés par la <a href="Pal%C3%A9oichnologie" title="Paléoichnologie">paléoichnologie</a>.
<br>Ces traces ne doivent pas être confondues avec des <a href="Art%C3%A9fact_(arch%C3%A9ologie)" title="Artéfact (archéologie)">artéfacts</a>.
</p>

<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Éléments_historiques"><span id=".C3.89l.C3.A9ments_historiques"></span>Éléments historiques</h2></div>
<p>Les <a href="P%C3%A9troglyphe" title="Pétroglyphe">pétroglyphes</a> du site de <a href="Kontrewers" class="mw-disambig" title="Kontrewers">Kontrewers</a> en <a href="Pologne" title="Pologne">Pologne</a>, datés de 1600 ans <abbr class="abbr nowrap" title="avant Jésus-Christ">av. J.-C.</abbr>, sont associés à des empreintes de dinosaures. Le <a href="Pal%C3%A9ontologie" title="Paléontologie">paléontologue</a> américain <a href="Edward_Hitchcock" title="Edward Hitchcock">Edward Hitchcock</a> à l'origine de la science <a href="Pal%C3%A9oichnologique" class="mw-redirect" title="Paléoichnologique">paléoichnologique</a> découvre jusque dans les années 1860 des milliers d'empreintes qu'il attribue à des oiseaux géants aptères. La découverte de nombreux fossiles de dinosaures à cette époque conduit <a href="Edward_Drinker_Cope" title="Edward Drinker Cope">Edward Drinker Cope</a> à être le premier à reconnaître avec certitude en 1867 que les empreintes de la Connecticut River Valley&nbsp;<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Connecticut_River_Valley_trackways" class="extiw external" title="en:Connecticut River Valley trackways"><span class="indicateur-langue" title="Article en anglais&nbsp;: «&nbsp;Connecticut River Valley trackways&nbsp;»">(en)</span></a> sont celles de <a href="Theropoda" title="Theropoda">théropodes</a> (empreintes tridactyles dues à des dinosaures bipèdes <a href="Digitigrade" title="Digitigrade">digitigrades</a>)<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Exemple_d'utilisation"><span id="Exemple_d.27utilisation"></span>Exemple d'utilisation</h2></div>
<ul><li>L'étude de ces traces (espacement, profondeur, inclinaison, bords, etc.) ont livré d'importantes clés sur le comportement (mais aussi sur la structure du pied et la foulée) des animaux qui les ont laissées, ainsi que sur leur poids, leur vitesse de déplacement ou capacité à sauter, etc.</li>
<li>de multiples ichnites rapprochées d'une seule espèce, suggèrent un comportement de «&nbsp;<a href="Harde" class="mw-disambig" title="Harde">harde</a>&nbsp;» ou de «&nbsp;<a href="Meute" class="mw-disambig" title="Meute">meute</a>&nbsp;» de la part de cette espèce.</li>
<li>Des combinaisons d'empreintes de différentes espèces fournissent des indices sur l'interaction de ces espèces. Même un ensemble d'empreintes d'un seul animal livre des indices importants, comme de savoir si c'était un <a href="Bip%C3%A9die" title="Bipédie">bipède</a> ou un <a href="Quadrup%C3%A8de" class="mw-redirect" title="Quadrupède">quadrupède</a>. Ainsi, il a été suggéré que certains <a href="Pterosauria" title="Pterosauria">ptérosaures</a>, quand ils étaient au sol, utilisaient leurs membres avant en une démarche quadrupède inattendue.</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Origine">Origine</h2></div>
<p>Des conditions spéciales sont requises pour que les empreintes faites sur sol mou (tel qu'une <a href="Plaine_alluviale" title="Plaine alluviale">plaine alluviale</a> ou un dépôt de <a href="Roche_s%C3%A9dimentaire" title="Roche sédimentaire">roche sédimentaire</a> en formation) soient préservées.
</p><p>Un scénario possiblement fréquent est qu'un bord de mer ou de lac qui se sont asséchés en une <a href="Boue" title="Boue">boue</a> ferme, dans des conditions chaudes et sèches, aient reçu les empreintes (soit qu'ils aient durci seulement en partie, soit que l'animal ait été lourd), et, par la suite, qu'ils aient été recouverts de vase ou de limon lors d'une tempête. Des dépôts de poussière ou <a href="Biofilm" title="Biofilm">biofilms</a> bactériens et/ou algaux ont aussi pu contribuer au bon «&nbsp;démoulage&nbsp;» de l'empreinte des milliers ou millions d'années plus tard
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Exemples">Exemples</h2></div>
<p>Un célèbre ensemble d'ichnites fut retrouvé dans une <a href="Carri%C3%A8re_de_calcaire" title="Carrière de calcaire">carrière de calcaire</a> à <a href="Ardley_(Oxfordshire)" title="Ardley (Oxfordshire)">Ardley</a>, à 20&nbsp;<abbr class="abbr" title="kilomètre">km</abbr> au nord-est d’<a href="Oxford" title="Oxford">Oxford</a>, en 1997, en <a href="Angleterre" title="Angleterre">Angleterre</a>. On pense qu'elles furent laissées par des <i><a href="Megalosaurus" title="Megalosaurus">Megalosaurus</a></i> et peut-être des <i><a href="Cetiosaurus" title="Cetiosaurus">Cetiosaurus</a></i>. Il y a des répliques de ces empreintes à travers la pelouse de l'<a href="Oxford_University_Museum_of_Natural_History" class="mw-redirect" title="Oxford University Museum of Natural History">Oxford University Museum of Natural History</a> (OUMNH).
</p><p>Les recherches paléontologiques au Tchad dans le Djourab ont mis au jour les ichnites de nombreuses espèces animales<sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Une créature nommée <i>Chirotherium&nbsp;<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Chirotherium" class="extiw external" title="en:Chirotherium"><span class="indicateur-langue" title="Article en anglais&nbsp;: «&nbsp;Chirotherium&nbsp;»">(en)</span></a></i> fut pendant longtemps, et pourrait être encore, seulement connue à partir de ses traces fossilisées. Ses empreintes furent découvertes en premier, en 1834, en <a href="Thuringe" title="Thuringe">Thuringe</a>, en <a href="Allemagne" title="Allemagne">Allemagne</a>, datant de la dernière <a href="P%C3%A9riode_g%C3%A9ologique" title="Période géologique">période</a> <a href="Trias" title="Trias">triasique</a>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Galerie_d’images"><span id="Galerie_d.E2.80.99images"></span>Galerie d’images</h2></div>
<ul class="gallery mw-gallery-traditional">
<li class="gallerybox" style="width: 155px">
<div class="thumb" style="width: 150px; height: 150px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext">Trace fossile de <i>Cheirotherium</i>, exposée à l’<a href="Oxford_University_Museum_of_Natural_History" class="mw-redirect" title="Oxford University Museum of Natural History">Oxford University Museum of Natural History</a>.</div>
</li>
<li class="gallerybox" style="width: 155px">
<div class="thumb" style="width: 150px; height: 150px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext">Gros plan de trace fossile de <i>Cheirotherium</i>. </div>
</li>
<li class="gallerybox" style="width: 155px">
<div class="thumb" style="width: 150px; height: 150px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext">Coupe transversale d'empreintes de <a href="Mammouth" title="Mammouth">mammouth</a> du <a href="Pl%C3%A9istoc%C3%A8ne" title="Pléistocène">Pléistocène</a> au Mammoth Site, Hot Springs, South Dakota.</div>
</li>
<li class="gallerybox" style="width: 155px">
<div class="thumb" style="width: 150px; height: 150px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext"><i>Eubrontes</i>, une empreinte de <a href="Dinosaure" class="mw-redirect" title="Dinosaure">dinosaure</a> dans la formation du Moenave, du <a href="Jurassique" title="Jurassique">Jurassique</a> au St. George Dinosaur Discovery Site, de Johnson Farm, Utah.</div>
</li>
<li class="gallerybox" style="width: 155px">
<div class="thumb" style="width: 150px; height: 150px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext">Empreintes d'un <a href="Pt%C3%A9rosaure" class="mw-redirect" title="Ptérosaure">ptérosaure</a> sur le site de <a href="La_Plage_aux_Pt%C3%A9rosaures" title="La Plage aux Ptérosaures">La Plage aux Ptérosaures</a>, France.</div>
</li>
<li class="gallerybox" style="width: 155px">
<div class="thumb" style="width: 150px; height: 150px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext">Empreinte <a href="Camelus" title="Camelus">cameloïde</a> (hyporelief convexe) de la Formation Barstow (<a href="Mioc%C3%A8ne" title="Miocène">Miocène</a>), de Rainbow Basin, <a href="Californie" title="Californie">Californie</a>.</div>
</li>
<li class="gallerybox" style="width: 155px">
<div class="thumb" style="width: 150px; height: 150px;"><span typeof="mw:File"></span></div>
<div class="gallerytext"><i>Saurichnites intermedius</i>.</div>
</li>
</ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Notes_et_références"><span id="Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences"></span>Notes et références</h2></div>
<div style="font-size:85%; padding-left:1.6em; margin:0.3em 0;"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> Cet article est partiellement ou en totalité issu de l’article de Wikipédia en anglais intitulé <span class="">«&nbsp;<a class="external text" href="https://en.wikipedia.org/wiki/Ichnite?oldid=288737663">Ichnite</a>&nbsp;» <small>(<a class="external text" href="https://en.wikipedia.org/wiki/Ichnite?action=history">voir la liste des auteurs</a>)</small></span>.</div>
<div class="references-small decimal" style=""><div class="mw-references-wrap"><ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a> </span><span class="reference-text">Caractéristiques des <a href="Tetrapoda" title="Tetrapoda">tétrapodes</a> <a href="Amniota" title="Amniota">amniotes</a>.</span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a> </span><span class="reference-text">L'enjambée, la largeur de la piste et l'angle du pas permettent de déterminer s'il s'agit d'une posture tentaculaire ou une posture érigée. <abbr class="abbr" title="confer (reportez-vous à/comparez avec)">cf.</abbr> <span class="ouvrage" id="Kubo,_Michael_J._Benton2009"><span class="ouvrage" id="Tai_Kubo,_Michael_J._Benton2009"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> Tai Kubo,  Michael J. Benton, «&nbsp;<cite style="font-style:normal" lang="en">Tetrapod postural shift estimated from Permian and Triassic trackways </cite>&nbsp;», <i><span class="lang-en" lang="en">Palaeontology</span></i>, <abbr class="abbr" title="volume">vol.</abbr>&nbsp;52, <abbr class="abbr" title="numéro">n<sup>o</sup></abbr>&nbsp;5,‎ <time>2009</time>, <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr>&nbsp;<span class="nowrap">1029-1037</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&amp;rft.genre=article&amp;rft.atitle=Tetrapod+postural+shift+estimated+from+Permian+and+Triassic+trackways%E2%80%89&amp;rft.jtitle=Palaeontology&amp;rft.issue=5&amp;rft.au=Tai+Kubo%2C+%E2%80%89Michael+J.+Benton&amp;rft.date=2009&amp;rft.volume=52&amp;rft.pages=1029-1037&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AIchnite"></span></span></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="Molina-Pérez,_Asier_Larramendi,_David_Connolly,_Gonzalo_Ángel_Ramírez_Cruz2019"><span class="ouvrage" id="Rubén_Molina-Pérez,_Asier_Larramendi,_David_Connolly,_Gonzalo_Ángel_Ramírez_Cruz2019">Rubén Molina-Pérez, Asier Larramendi, David Connolly, Gonzalo Ángel Ramírez Cruz, <cite class="italique">Dinosaur Facts and Figures. The Theropods and Other Dinosauriformes</cite>, Princeton University Press, <time>2019</time>, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;220<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Dinosaur+Facts+and+Figures.+The+Theropods+and+Other+Dinosauriformes&amp;rft.pub=Princeton+University+Press&amp;rft.au=Rub%C3%A9n+Molina-P%C3%A9rez%2C+Asier+Larramendi%2C+David+Connolly%2C+Gonzalo+%C3%81ngel+Ram%C3%ADrez+Cruz&amp;rft.date=2019&amp;rft.pages=220&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AIchnite"></span></span></span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a> </span><span class="reference-text"> <a rel="nofollow" class="external text" href="https://sites.google.com/view/racines-tchadiennes/djourab-cabinet-de-curiosit%C3%A9s">Djourab, les empreintes de pas ou ichnites</a>.</span>
</li>
</ol></div>
</div>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Voir_aussi">Voir aussi</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Bibliographie">Bibliographie</h3></div>
<ul><li><span class="ouvrage" id="Bennett,_Sarita_A._Morse2014"><span class="ouvrage" id="Matthew_R._Bennett,_Sarita_A._Morse2014"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> Matthew R. Bennett, Sarita A. Morse, <cite class="italique" lang="en">Human footprints: fossilised locomotion&nbsp;?</cite>, Springer, <time>2014</time>, 216&nbsp;<abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.com/books?id=m7JTBAAAQBAJ">lire en ligne</a>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Human+footprints%3A+fossilised+locomotion+%3F&amp;rft.pub=Springer&amp;rft.aulast=Bennett%2C+Sarita+A.+Morse&amp;rft.aufirst=Matthew+R.&amp;rft.date=2014&amp;rft.tpages=216&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AIchnite"></span></span></span></li>
<li><span class="ouvrage" id="Lockley1991"><span class="ouvrage" id="M._G._Lockley1991"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> M. G. Lockley, <cite class="italique" lang="en">Tracking Dinosaurs. A New Look at an Ancient World</cite>, Cambridge University Press, <time>1991</time>, 238&nbsp;<abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.com/books?id=DHg4AAAAIAAJ">lire en ligne</a>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Tracking+Dinosaurs.+A+New+Look+at+an+Ancient+World&amp;rft.pub=Cambridge+University+Press&amp;rft.aulast=Lockley&amp;rft.aufirst=M.+G.&amp;rft.date=1991&amp;rft.tpages=238&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AIchnite"></span></span></span></li>
<li><span class="ouvrage" id="Lockley,_Adrian_P._Hunt1995"><span class="ouvrage" id="M._G._Lockley,_Adrian_P._Hunt1995"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> M. G. Lockley, Adrian P. Hunt, <cite class="italique" lang="en">Dinosaur tracks and other fossil footprints of the western United States</cite>, Cambridge University Press, <time>1995</time>, 338&nbsp;<abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Dinosaur+tracks+and+other+fossil+footprints+of+the+western+United+States&amp;rft.pub=Cambridge+University+Press&amp;rft.aulast=Lockley%2C+Adrian+P.+Hunt&amp;rft.aufirst=M.+G.&amp;rft.date=1995&amp;rft.tpages=338&amp;rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3AIchnite"></span></span></span></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Articles_connexes">Articles connexes</h3></div>
<ul><li><a href="Autoroute_des_dinosaures" title="Autoroute des dinosaures">Autoroute des dinosaures</a></li>
<li><a href="Empreinte_de_pas" title="Empreinte de pas">Empreinte de pas</a></li>
<li><a href="Ichnotaxon" title="Ichnotaxon">Ichnotaxon</a></li>
<li>Ornithichnites&nbsp;<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Ornithichnites" class="extiw external" title="en:Ornithichnites"><span class="indicateur-langue" title="Article en anglais&nbsp;: «&nbsp;Ornithichnites&nbsp;»">(en)</span></a></li>
<li><a href="Pal%C3%A9oichnologie" title="Paléoichnologie">Paléoichnologie</a></li>
<li><a href="Site_des_ichnites_de_dinosaures_de_Puente_del_R%C3%ADo_Escuriza" class="mw-redirect" title="Site des ichnites de dinosaures de Puente del Río Escuriza">Site des ichnites de dinosaures de Puente del Río Escuriza</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Liens_externes">Liens externes</h3></div>
<ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.es.ucl.ac.uk/department/collections/RockRoom/paleo.htm">University College, London</a></li></ul>
<ul id="bandeau-portail" class="bandeau-portail"><li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de la Préhistoire</span> </span></li> <li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de la paléontologie</span> </span></li> </ul></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Cet article est issu de <a class="external text" title="Dernière modification le 2025-10-06" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/?title=Ichnite&amp;oldid=229548427">Wikipédia</a>. Sauf mention contraire, le texte est disponible sous <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.fr">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a>. Des conditions supplémentaires peuvent s’appliquer aux fichiers multimédias.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>

</body></html>